Fonolojik farkındalık materyalleri.

Fonolojik farkındalık, sözlü dildeki ses birimlerinin (kelime, hece, kafiye ve fonem) farkında olma ve bunları kullanabilme becerisidir. Sesleri harflerle ilişkilendirmenin ön koşuludur ve okuma-yazma başarısıyla yakından bağlantılıdır.

DKT Materyal, ses (fonem) farkındalığı basamağını hedefler: hedef sesi kelimenin başında, ortasında veya sonunda taşıyan kartlar ve ses ayırt etme için minimal çiftler. Hece ve kafiye düzeyindeki etkinlikler şu an üretilmiyor.

Fonolojik farkındalık çalışmaları çoğunlukla okul öncesi ve ilkokul dönemindeki çocuklarla yürütülür. Üretilen materyaller vakanın yaşına ve düzeyine göre uyarlanır.

Fonolojik farkındalık büyük birimlerden küçük birimlere doğru gelişir: sözcük farkındalığı, hece farkındalığı, kafiye farkındalığı ve ses (fonem) farkındalığı. Ses düzeyi de kendi içinde ilk ses, son ses, ses birleştirme, ses bölme, ses çıkarma ve değiştirme gibi basamaklara ayrılır.

Sık kullanılan etkinlikler şunlardır: cümledeki sözcükleri sayma, el çırparak hece sayma, heceleri birleştirme, kafiyeli sözcükleri eşleştirme, ilk ses avı, farklı sesle başlayanı bulma, sesleri birleştirerek sözcük söyleme ve bir sesi çıkararak ya da değiştirerek yeni sözcük bulma. Etkinliği vakanın tutarlı biçimde başardığı düzeyin bir üstünden seçin.

Artikülasyon çalışması sesin doğru üretilmesini, fonolojik farkındalık ise sesin fark edilmesini ve zihinsel olarak işlenmesini hedefler. İkisi aynı kartlarla ve aynı seansta planlanabilir; ancak hedefler ayrı izlenmelidir ve vakanın henüz üretemediği seslerle üretim gerektiren farkındalık görevleri verilmemelidir.